Bánh tráng là món ăn quen thuộc với mỗi người Việt Nam. Bạn đã biết gì về nó, hãy cùng tìm hiểu với PHD travel nhé
NGUỒN GỐC vs TÊN GỌI
Theo cô Lan (làng nghề Phú Hòa Đông hơn 100 năm), gia đình cô có 4 thế hệ làm bánh tráng ở Củ Chi, thì bánh tráng có nguồn gốc từ thời Hai Bà Trưng (cô có đọc ở Thư viện Quốc gia nhưng không nhớ chính xác tài liệu nào). Bà Lê Chân đã hướng dẫn cho người dân làm bánh tráng vì thời bấy giờ một năm chỉ trồng được 1 mùa lúa. Lương thực không đủ dùng nên bà nghĩ cách làm bánh tráng để giữ lương thực lâu hơn, kéo dài thêm 1 năm.
Bánh tráng có lợi thế để lâu và ăn liền ngay được. Chỉ cần làm ướt bánh tráng là có thể ăn được hoặc đốt lửa có than là nướng bánh được nhanh hơn nấu cơm.
Sở dĩ có tên gọi bánh tráng là vì phải tráng nó thành một lớp bột mỏng, hình tròn rồi đem phơi khô. Người làm nghề bánh tráng phải ngâm gạo trong 2-2,5 tiếng, rồi xay bột (giống kiểu mình làm bánh xèo). Đó là làm bằng máy, còn ngày xưa phải qua nhiều công đoạn từ lúa sang hạt gạo rồi mới ngâm được. Các cô chú làm thủ công hay làm bằng máy móc đều thức dậy lúc 2 giờ sáng để tráng bánh và trời vừa hửng nắng là mang ra phơi. Phơi đủ nắng, đúng thời gian thì họ mang vào. Bánh tráng được phơi trên những phiên liếp tre hoặc vỉ nhựa tùy sản xuất thủ công hay công nghiệp.
LÀNG NGHỀ Ở VIỆT NAM
Người Việt gắn liền với cây lúa nước nông nghiệp nên chổ nào có trồng lúa, chổ đó có xuất hiện làng nghề bánh tráng. Các làng nghề bánh tráng: Củ Chi, Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Cần Thơ, Tây Ninh, Đà Nẳng, Huế, Bình Định, Phú Yên, Bắc Giang…Đa số các làng nghề trên 100 tuổi, và chính người dân nơi đó cũng không biết bánh tráng có từ khi nào, chỉ biết sinh ra đã thấy có bánh tráng và họ sống bằng nghề làm bánh tráng.
Bánh tráng xuất hiện đầu tiên đó là bánh tráng nướng, và làm bằng bột gạo. Sau này, ngoài bột gạo còn có thể làm bằng bột mỳ, hoặc pha trộn thêm các loại khác để làm phong phú và mang hương vị lạ hơn tùy theo vùng miền. Các loại nguyên liệu được pha trộn thêm: dừa, mè, lá dứa, nghệ….
Một người thợ lành nghề có thể tráng thủ công 1.500 cái/ngày.
BÁNH TRÁNG vs BÁNH ĐA
Cùng là một loại bánh, với cách làm giống nhau. Sở dĩ miền Nam gọi là bánh tráng, còn miền Bắc gọi là bánh đa là vì ở miền Bắc đến thời chúa Trịnh Tráng (đàng Ngoài) thì phải đổi gọi là bánh đa để kiêng húy chúa Trịnh Tráng. Ở đàng Trong không chịu ảnh hưởng của các chúa Trịnh nên tiếp tục gọi loại bánh này là bánh tráng (https://vi.wikipedia.org/wiki/Bánh_tráng)
BÁNH TRÁNG CÓ TRONG NHỮNG MÓN ĂN NÀO
Bánh nước nướng, bánh cuốn, bánh tráng cuốn với thịt heo, cá lóc… bánh tráng mỏng dùng để cuốn chả giò, gỏi cuốn, bì cuốn….sau này còn có bánh tráng trộn và ở đâu nữa chưa nhớ ra….
BÁNH TRÁNG TRỘN TỪ ĐÂU
Theo một trang web thì cho rằng bánh tráng trộn xuất hiện từ Tây Ninh. Nhưng khi mình đến thăm các xưởng làm bánh tráng thì mới à lên, có thể bánh tráng trộn xuất hiện từ đây. Vì các xưởng thủ công làm bánh công nghiệp và họ cắt bánh thành hình vuông, hình chữ nhật, hình tròn để giao cho thương lái…còn những mảnh vụn từ rìa bánh (khá nhiều) thì biến thành bánh tráng trộn. Đầu tiên trộn với muối, sa tế, sau thêm hành phi, đậu phộng rang, bơ, mè, rau răm, ruốc khô, xoài, trứng cút, thậm chí có nơi còn cho mộc, nem chua và bò khô (loại trong gỏi khô bò)… tùy theo mỗi nơi. Và đến hiện nay, bánh tráng trộn là món ăn vặt nổi tiếng khó cưỡng và rất ngon không chỉ dành cho giới học sinh, sinh viên mà cả người lớn như mình cũng thèm rỏ dài (khi ngồi viết bài này).
Không ai biết nguồn gốc bánh tráng trộn xuất hiện từ khi nào, nhưng mình thì cho rằng bánh tráng trộn có từ khi các xưởng bánh công nghiệp xuất hiện.
XUẤT KHẨU
Ở đâu có người Việt, ở đó có bánh tráng cho nên hiện giờ bánh tráng đã xuất khẩu sang 42 nước ở Châu âu, Mỹ và Á rất nhiều như: Pháp, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật, Đài Loan, Brunei, Nga.. Những xưởng, hợp tác xã bánh tráng, công ty sản xuất bánh tráng đã đáp ứng theo nhu cầu đó.
Riêng Hàn quốc và Nhật bản là nước nhập bánh tráng của Việt Nam nhiều vì những tương đồng trong văn hóa ẩm thực như món cuốn rau củ, bánh gạo (tokbokki)…
Là một nghề truyền thống, là một món ăn phổ biến của người dân Việt. Ba mình mỗi lần thờ cúng ông bà tổ tiên nhất định phải có bánh tráng nướng trên mâm, là một nét văn hóa của dân tộc cần gìn giữ.
Làng nghề chỉ tồn tại khi người dân có thể sống được bằng nghề vì thế nếu có thể được hãy làm một điều gì đó trong khả năng của bạn để giúp lan tỏa thì đừng chần chờ.
#phdtravel
Nhân một chuyến đi field trip cùng đoàn sinh viên RMIT. Cám ơn Khoa Du Lịch của trường đã tạo cho mình cơ hội đồng hành cùng sinh viên và tìm hiểu thêm về nghề truyền thống của dân tộc.
29.12.2022
